xephyr
Selamlar,Zaten elektronik mühendisi çıkışlıyım, gömülü yazılım tarafında 5 yıl kadar çalışmıştım. Sonra girişim serüveni dolayısıyla ayrıldım ve kendi şirketimi yönetmeye başladım. 6 yılda geldiğim nokta fena değil.Bunun yanında kodlama artık basite düşünce, mevcut müşteriler için mobil app, görsell
Selamlar,
Zaten elektronik mühendisi çıkışlıyım, gömülü yazılım tarafında 5 yıl kadar çalışmıştım. Sonra girişim serüveni dolayısıyla ayrıldım ve kendi şirketimi yönetmeye başladım. 6 yılda geldiğim nokta fena değil.
Bunun yanında kodlama artık basite düşünce, mevcut müşteriler için mobil app, görselleştirme toolları filan da hazırlamaya başladım. Üniversitedeki araştırma yapan hocalar için scriptler, istatistik modelleri, öğrencilerin araştırma sonuçlarına istatistik raporları hazırladım. Bunları da sattım. Bu süreçte hep claude kullandım. Aylık 200-400 dolara eşşek gibi kırbaçladım yani. Güzel de para kazandım.
Fakat geldiğimiz noktada bu işi locale taşısam mı diye düşünüyorum. Maliyetten değil de sanki ilerleyen zamanda bu ibneler bizi iyice kısıtlayacak gibi hissediyorum. Hazır para da kazanıyorken, aı altyapı yatırımları için 5 milyona kadar da faizsiz kredi imkanı gelmişken, ciddi bir yatırımla local sunucuda kimi gibi modelleri mi yürütsem artık?
Burdaki temel kafakarışıklığım: bu zamana kadar kazandığım paranın bir kısmını ihtiyaç akçesi gibi saklıyordum. Ama antropic, openaı bu işi kapatırsa ne halt yerim diye de korkuyorum. Yani iki taraflı öngörü yapıp ilerlemem lazım. İhtiyaç akçem olmazsa ortada kalır mıyım? Bu ibneler musluğu kapatır mı
Belki büyük firmalarda çalışan arkadaşlar varsa, onların operasyon öngörüsünü paylaşabilir.
Teşekkürler.
Zaten elektronik mühendisi çıkışlıyım, gömülü yazılım tarafında 5 yıl kadar çalışmıştım. Sonra girişim serüveni dolayısıyla ayrıldım ve kendi şirketimi yönetmeye başladım. 6 yılda geldiğim nokta fena değil.
Bunun yanında kodlama artık basite düşünce, mevcut müşteriler için mobil app, görselleştirme toolları filan da hazırlamaya başladım. Üniversitedeki araştırma yapan hocalar için scriptler, istatistik modelleri, öğrencilerin araştırma sonuçlarına istatistik raporları hazırladım. Bunları da sattım. Bu süreçte hep claude kullandım. Aylık 200-400 dolara eşşek gibi kırbaçladım yani. Güzel de para kazandım.
Fakat geldiğimiz noktada bu işi locale taşısam mı diye düşünüyorum. Maliyetten değil de sanki ilerleyen zamanda bu ibneler bizi iyice kısıtlayacak gibi hissediyorum. Hazır para da kazanıyorken, aı altyapı yatırımları için 5 milyona kadar da faizsiz kredi imkanı gelmişken, ciddi bir yatırımla local sunucuda kimi gibi modelleri mi yürütsem artık?
Burdaki temel kafakarışıklığım: bu zamana kadar kazandığım paranın bir kısmını ihtiyaç akçesi gibi saklıyordum. Ama antropic, openaı bu işi kapatırsa ne halt yerim diye de korkuyorum. Yani iki taraflı öngörü yapıp ilerlemem lazım. İhtiyaç akçem olmazsa ortada kalır mıyım? Bu ibneler musluğu kapatır mı
Belki büyük firmalarda çalışan arkadaşlar varsa, onların operasyon öngörüsünü paylaşabilir.
Teşekkürler.
0
Mantiksiz. Soyle mantiksiz, Claude'dur Sol'dur bunlarla rekabet edebilenler Kimi ve bugun cikacak olan yeni Qwen. E bunlari calistirabilmek icin gereken gpular yuz binlerce dolar.
biz veri gizliligi icin datacenter'a gpu clusterlar temin ediyoruz ama akla mantiga sigmayan paralara geliyor. boyle bi derdiniz yoksa en kotu openrouter falan kullanmaniz daha mantikli.
kimi k3 mesela 1.4tb vram istiyor.
su an rekabet de var ki fiyat artirmaya cesaret edemezler. buralardan devam.
biz veri gizliligi icin datacenter'a gpu clusterlar temin ediyoruz ama akla mantiga sigmayan paralara geliyor. boyle bi derdiniz yoksa en kotu openrouter falan kullanmaniz daha mantikli.
kimi k3 mesela 1.4tb vram istiyor.
su an rekabet de var ki fiyat artirmaya cesaret edemezler. buralardan devam.
0
İşkillendiğiniz nokta doğru ama o donanımın elektrik tüketimi bile şuanki frontier modellere verdiğiniz ücretlerin üstünde olacaktır. Takibe devam ama şuan gereksiz olur. Yapacağınız yatırımla alacağınız donanım yerel modeller artık mantıklı hale geldiğinde eskimiş olacak.
0
şu da var diyelim ki local ai'a taşıdınız, bahsettiğiniz ai firmaları kadar geliştirme yapabilecek misiniz? bu firmalar sizden sadece donanım ücreti almıyor ayrıca dil modeli geliştirmesini de içinde barındırıyor.
0
şuan yapay zeka tarafında gelişmeler çok hızlı oluyor ve ileriye dönük belirsizlik var.
zamanında coin kazmak için ekran kartları toplayanlar vardı şimdi onları hiç duymuyoruz.
zamanında coin kazmak için ekran kartları toplayanlar vardı şimdi onları hiç duymuyoruz.
0
amaç maliyet düşürmekse gene claude gibi modelleri karar verici - planlayıcı olarak kullanıp lokal modeli eşşek niyetine sömürmek mümkün bu durumda başarılı sonuçlar ufak modellerde bile alınabiliyor.
claude kapatıp giderse ensesinde qwen-kimi diğer modeller var. ama bundan daha kritik olanı amerikan modellerinin yakın zamanda farklı ülkelere farklı zekada davranması hatta yoğunluğa göre daha kısa verimsiz yanıtlar dönmesi.
ram krizi bitmeden lokal modele ana işi yaptıracak bir sistem kurmak verileri çok değerli aselsan gibi bir kurumsal değilsen çok da şart değil.
claude kapatıp giderse ensesinde qwen-kimi diğer modeller var. ama bundan daha kritik olanı amerikan modellerinin yakın zamanda farklı ülkelere farklı zekada davranması hatta yoğunluğa göre daha kısa verimsiz yanıtlar dönmesi.
ram krizi bitmeden lokal modele ana işi yaptıracak bir sistem kurmak verileri çok değerli aselsan gibi bir kurumsal değilsen çok da şart değil.
0
bu kadar hızlı bir dönüşüm varken, yüklü bir tutarla yatırım yapmak bireysel kullanıcı için çok riskli. (bana sorarsan batak).
ayda 200 dolara hayvan gibi işlem gücü kullanmanın tadını çıkar. dediğin gibi fiyatlar arşa çıktığı gün emin ol bir çıkar yol da bulunacaktır. şimdiden geleceği belirsiz işlemcilere para gömme. intel alanlar, arm mimarli apple'lar çıkınca çok üzülmüştü yakın geçmişte.
ayda 200 dolara hayvan gibi işlem gücü kullanmanın tadını çıkar. dediğin gibi fiyatlar arşa çıktığı gün emin ol bir çıkar yol da bulunacaktır. şimdiden geleceği belirsiz işlemcilere para gömme. intel alanlar, arm mimarli apple'lar çıkınca çok üzülmüştü yakın geçmişte.
0
xephyr
Selamlar,Hizmetlerimizi anlatmak için websitesi yapıyoruz, özeniyoruz, her şeyi yazıyoruz. Ciddi emek ve tasarım var. Müşteri okumuyor, çat diye arayıp soruyor. Veya saçma mail atıyor. Whatsapp'tan yazıyor.Uygulama yapıyoruz, müşteri girip bakmıyor bile. Analiz dokümanı yazıyoruz ciddi emekle, gidip
Selamlar,
Hizmetlerimizi anlatmak için websitesi yapıyoruz, özeniyoruz, her şeyi yazıyoruz. Ciddi emek ve tasarım var. Müşteri okumuyor, çat diye arayıp soruyor. Veya saçma mail atıyor. Whatsapp'tan yazıyor.
Uygulama yapıyoruz, müşteri girip bakmıyor bile.
Analiz dokümanı yazıyoruz ciddi emekle, gidip chatgpt'ye atıp özetlettirip öyle okuyor şirketteki developer.
Ulen kimse bir şeyi okumazsa, kendi bir şey yazmazsa bu işler nasıl yürüyecek ?
Hiçkimsenin bir şeyi okumadığı yerde ben derdimi nasıl anlatıcam? Nasıl kendimi duyuracağım?
Millet anca reels kaydırma telaşesinde. Oraya da adam akıllı bilgi koysan, kimse dinlemiyor. Anca ampır ampır şeyler izlesinler.
Bu dönemin metası ne ? Napıcaz ya?
Teşekkürler.
Hizmetlerimizi anlatmak için websitesi yapıyoruz, özeniyoruz, her şeyi yazıyoruz. Ciddi emek ve tasarım var. Müşteri okumuyor, çat diye arayıp soruyor. Veya saçma mail atıyor. Whatsapp'tan yazıyor.
Uygulama yapıyoruz, müşteri girip bakmıyor bile.
Analiz dokümanı yazıyoruz ciddi emekle, gidip chatgpt'ye atıp özetlettirip öyle okuyor şirketteki developer.
Ulen kimse bir şeyi okumazsa, kendi bir şey yazmazsa bu işler nasıl yürüyecek ?
Hiçkimsenin bir şeyi okumadığı yerde ben derdimi nasıl anlatıcam? Nasıl kendimi duyuracağım?
Millet anca reels kaydırma telaşesinde. Oraya da adam akıllı bilgi koysan, kimse dinlemiyor. Anca ampır ampır şeyler izlesinler.
Bu dönemin metası ne ? Napıcaz ya?
Teşekkürler.
+6
Sorunuza bir cevap değil ama benzer isyanlarda oluyorum zaman zaman. Mesela bir şeyler üretmek istiyorum (bir kitap, bir YouTube kanalı anlamlı animasyonlar vs) sonra bu konuyu düşününce tüm motivasyonum gidiyor. Kendi kendimi mi eglendireceğim diyorum. Her şey hızlı tüketiliyor, okuma hatta dizi-film izlemede bile dikkat süremiz kalmadı. Kendime de kızıyorum tabii. Boş vaktinde kafa dagitmak için hemen YouTubedan boş şeyler izliyorum. Saçma da olsa saçma olmasa bile bu kadar çok fazla icerige maruz kalmanın sonu nereye varacak gerçekten? Yapay zeka da aynı şekilde çok faydası olsa da çok da tembellestirdi bizi. Yani gerçekten insanlıgi aptallastirmak için müthiş bir kombinasyon oluşturdular. Reels+yapay zeka.
Sizin site konusunda çözüm yaratilamaz mi acaba, mesela ne bileyim öyle bir şey olsun ki gerçekten okumak zorunda kalsinlar. Örnek veriyorum müşterinin ilgilendiği konuyu yazıları okuyup anca öyle bir sonraki bilgiye ulaşabilecekleri tıklatmalar yapma gibi. Saçma bir örnek verdim de kastettigim şey yani bir şekilde okumaya mecbur kalmaları sağlanamaz mi?
Sizin site konusunda çözüm yaratilamaz mi acaba, mesela ne bileyim öyle bir şey olsun ki gerçekten okumak zorunda kalsinlar. Örnek veriyorum müşterinin ilgilendiği konuyu yazıları okuyup anca öyle bir sonraki bilgiye ulaşabilecekleri tıklatmalar yapma gibi. Saçma bir örnek verdim de kastettigim şey yani bir şekilde okumaya mecbur kalmaları sağlanamaz mi?
0
Medeni insanlara yönelik bi hizmet vermen gerekiyor. Mesela bendeniz aydınlatmaya meraklı biriyim. Salon mutfak ve yatak odası ışıklandırması üzerine alışvrriş yaparken detaylıca okuyorum. Okuduklarım bilimsel referanslı şeyler.
Millet reklam okumak izlemek istemiyor.
1 kaliteli müşteriyi hedeflemek.
2 reklam olmayan dolu içerik
3 merak uyandırıp ürüne yönlendirme
Ama illa ki 1. Madde.
Millet reklam okumak izlemek istemiyor.
1 kaliteli müşteriyi hedeflemek.
2 reklam olmayan dolu içerik
3 merak uyandırıp ürüne yönlendirme
Ama illa ki 1. Madde.
0
Sorunuzun cevabı biraz sorunun içinde zaten ama zannediyorum ana sebebi insan tabiatının kendini doğal haline bırakırsa her zaman kolaya kaçacak olması. Reels falan bizi iyice mahvetti zaten de tabiat aynıydı hep.
0
ne yazdin okunmuyor dkfjgf
insanlar okumuyor. cünkü senin özelinde söylemiyorum ama netlikten ziyade süslü süslü kelimeler kullaniyorlar. sadece chatgpt yi okuyup anlayabiliyorum.
gecen o kadar sacma bir email yazmis ki chatgptye ne diye sordum 2-3 kelimeyle anlatti.
insanlar okumuyor. cünkü senin özelinde söylemiyorum ama netlikten ziyade süslü süslü kelimeler kullaniyorlar. sadece chatgpt yi okuyup anlayabiliyorum.
gecen o kadar sacma bir email yazmis ki chatgptye ne diye sordum 2-3 kelimeyle anlatti.
-1
İnsanlar artık her türlü bilgiye en kompakt halinde ve en hızlı şekilde ulaşmaya meyilli hale geldi çünkü muazzam bir bilgi akışı var. Kendi işimden örnek vereyim; 15 senedir matematik öğretmenliği yapıyorum, bunun ilk 12 senesi klasik sınıfa gir ders anlat, online olarak öğrencileri topla anlat şeklinde geçti. Şu anda yazdığım soruları Instagram'da paylaşıyorum. Kimsenin sınıfta anlatılanı anlayamayacagini demeyeyim de process edemeyeceğini biliyorum. O tip bir bilgi akışı dağınık gelecek insanlara. Her soru için ayrı ayrı trickler, nerede ne yapılır, hangi sırada yapılır bunları 3 saniyelik odağı dağıtmayacak görsellerle kısa sürede vermem gerekiyor.
+1
Bir şirkette üretilen dokümanların çok büyük bir kısmı okunmaz, bu AI'dan önce de böyleydi. Doküman genelde "Bunun X dokümanı var mı" sorusuna "Evet" cevabı vermek için yazılır.
Zaten doküman çok kötü bir iletişim yöntemidir; etkileşime olanak sağlamaz, anlaşılabilirliği yazarının o konuyu yazılı olarak ifade edebilme kapasitesiyle, içeriği de o kişinin bilgisiyle en baştan sınırlıdır... O yüzden de doküman iletişim gereken süreçlerde mümkünse en son araç olarak kullanılmalıdır.
Zaten doküman çok kötü bir iletişim yöntemidir; etkileşime olanak sağlamaz, anlaşılabilirliği yazarının o konuyu yazılı olarak ifade edebilme kapasitesiyle, içeriği de o kişinin bilgisiyle en baştan sınırlıdır... O yüzden de doküman iletişim gereken süreçlerde mümkünse en son araç olarak kullanılmalıdır.
+4
dönemin metası kısa videolar. ama iş hayatına uyarlamak biraz zor.
50 milyonluk ev satan emlakçılardan galericilere, uzmanlardan bilmemeye kadar, herkesin hızla tüketmeye alıştığı içerik kısa videolar.
yazmayın, video ile anlatın.
50 milyonluk ev satan emlakçılardan galericilere, uzmanlardan bilmemeye kadar, herkesin hızla tüketmeye alıştığı içerik kısa videolar.
yazmayın, video ile anlatın.
0
Musterime whatsapptan 2 kere iskonto oranını yazmışım, hâlâ daha arar sorar benim iskontom kaçtı diye.
Dün bunu düşündüm, insanlar (biz de dahil) her şeyin kolayına kaçıyoruz.
Dün bunu düşündüm, insanlar (biz de dahil) her şeyin kolayına kaçıyoruz.
+1
xephyr
Selamlar,Mobil uygulama bir sayfa ekliyorum. Bakanlıktan alacağım (Ticaret) verileri işleyip, daha görünür ve filtrelenebilir yapıp göstereceğim. Fakat bunu premium hesabı alan kullanıcılar için yapmak istiyorum.Bakanlık verilerini bu şekilde kullanılmasına karşı çıkabilir mi ? Bu veriler halihazırd
Selamlar,
Mobil uygulama bir sayfa ekliyorum. Bakanlıktan alacağım (Ticaret) verileri işleyip, daha görünür ve filtrelenebilir yapıp göstereceğim. Fakat bunu premium hesabı alan kullanıcılar için yapmak istiyorum.
Bakanlık verilerini bu şekilde kullanılmasına karşı çıkabilir mi ? Bu veriler halihazırda kamuya açık yayınlanıyor. İsteyen herkes erişebiliyor.
Teşekkürler.
Mobil uygulama bir sayfa ekliyorum. Bakanlıktan alacağım (Ticaret) verileri işleyip, daha görünür ve filtrelenebilir yapıp göstereceğim. Fakat bunu premium hesabı alan kullanıcılar için yapmak istiyorum.
Bakanlık verilerini bu şekilde kullanılmasına karşı çıkabilir mi ? Bu veriler halihazırda kamuya açık yayınlanıyor. İsteyen herkes erişebiliyor.
Teşekkürler.
+1
benim çalıştığım kurumda, kamuya açık verileri araştırma amacıyla kullanacaksanız, araştırma hizmetleri birimine yazılı başvuru yaparak onay alıyorsunuz.
işin içinde ticari kazanç varsa, verilerin kullanılıp kullanılamayacağı, müdürlük değil, ankara'daki genel merkez tarafından değerlendiriliyor ve izin çıkarsa, bir tarifeye göre ücretlendiriliyor. başvurmazsanız, şikayet de olmazsa tespit edilmeyebilir. ancak tespit edilirse veri kullanım yönetmeliğine aykırılıktan dava konusu olabilir. (bizim bakanlık pek uğraşmıyor açıkçası.)
işin içinde ticari kazanç varsa, verilerin kullanılıp kullanılamayacağı, müdürlük değil, ankara'daki genel merkez tarafından değerlendiriliyor ve izin çıkarsa, bir tarifeye göre ücretlendiriliyor. başvurmazsanız, şikayet de olmazsa tespit edilmeyebilir. ancak tespit edilirse veri kullanım yönetmeliğine aykırılıktan dava konusu olabilir. (bizim bakanlık pek uğraşmıyor açıkçası.)
0
xephyr
Selamlar,şuna benzer bir portatif dolap alacağım. https://fridgers.com/kamp-e-campervan-buzdolabi-e-dondurucu-12-24v?product_id=139Bunları plajda kullanmayı planlıyorum. kumun üstünde, şemsiyenin altında gölgede çalışacak. Çalıştırmak için de anker'in portatif güç ünitesini kullanacağım. O sıcaklıkt
Selamlar,
şuna benzer bir portatif dolap alacağım.
fridgers.com
Bunları plajda kullanmayı planlıyorum. kumun üstünde, şemsiyenin altında gölgede çalışacak. Çalıştırmak için de anker'in portatif güç ünitesini kullanacağım.
O sıcaklıkta, bu aletler verimli çalışır mı emin olamadım. Deneyen var mıdır acaba?
Teşekkürler.
şuna benzer bir portatif dolap alacağım.
fridgers.com
Bunları plajda kullanmayı planlıyorum. kumun üstünde, şemsiyenin altında gölgede çalışacak. Çalıştırmak için de anker'in portatif güç ünitesini kullanacağım.
O sıcaklıkta, bu aletler verimli çalışır mı emin olamadım. Deneyen var mıdır acaba?
Teşekkürler.
0
Ürün özelinde değil genel yorum yapayım. normalde peltierli olur ama bu kompresörlü (bu iyi bir şey, peltier çok yavaş ve az soğutur) kompresör olduğu için fazlaca güç çekecektir, powerbank ne kadar süre yeter bilemedim. plajda bence iş görecektir, yalıtımı iyiyse (ki iyidir)pişman edeceğini sanmıyorum.
tüketimle ilgili bir değer göremedim.
kullanırken, soğuk havadaha ağırdır aşağıda kalır ya, kapağı ızlıca açıp, içini iyice karıştırıp, on sefer el sok çıkar yapıp kullanmaktan kaçının. plaj kenarında 35 derece olan sıcaklığı dolabın içine basmayın diye. onun dışında sorun olmaz.
notlarında verimli kullanmak için yüzde 60ını geçmeyin doldururken demişler, ona da dikkat edersiniz.
tüketimle ilgili bir değer göremedim.
kullanırken, soğuk havadaha ağırdır aşağıda kalır ya, kapağı ızlıca açıp, içini iyice karıştırıp, on sefer el sok çıkar yapıp kullanmaktan kaçının. plaj kenarında 35 derece olan sıcaklığı dolabın içine basmayın diye. onun dışında sorun olmaz.
notlarında verimli kullanmak için yüzde 60ını geçmeyin doldururken demişler, ona da dikkat edersiniz.
0
Merhaba,
deamon çift hazneli buzdolabı kullanıyoruz kompresörlü. (kompresörsüz almayın) (marka olarak çok tırt gelmişti gözüme ama uzun yol şöförlerinin vs de tercih ettiği bir markaymış, aldığımız dönemde muadillerinin yarı parasına almıştık). ufak tarafın dercesini -22 yaptığımızda doğal olarak sömürüyor enerjiyi. ama ufak taraf 3-4 derece büyük taraf 8-10 derce ayarlandı mı akü gayet yetiyor. biz kamp için kullandığımızdan portatif bir güneş enerjisi ile destekliyoruz ama yolda olduğumuzda aküden kendini idare ediyor.
kampta olduğumuzda da araç bagajında gölgede oluyor. günlük kullanacağınız için güç ünitesini sömürse de çok problem değil bence.
gözlemlediğim dolu olduğunda daha rahat soğuğunu koruyor. ortalama 7-8 saatlik yolda donuk ürün vs taşımışlığımız var.
ecoflow river 2 max ile kullanıyoruz, alacağınız güç ünitesinin kapasitesi kısmında fikir verir.
sadece günü birlik kullanacaksanız güzel izolasyonlu termos buzdolabı (aküsüz sadce soğuğu muhafaza eden) da iş görür içine kartuş buz koyarak. daha hafif bir çözüm olur.
deamon çift hazneli buzdolabı kullanıyoruz kompresörlü. (kompresörsüz almayın) (marka olarak çok tırt gelmişti gözüme ama uzun yol şöförlerinin vs de tercih ettiği bir markaymış, aldığımız dönemde muadillerinin yarı parasına almıştık). ufak tarafın dercesini -22 yaptığımızda doğal olarak sömürüyor enerjiyi. ama ufak taraf 3-4 derece büyük taraf 8-10 derce ayarlandı mı akü gayet yetiyor. biz kamp için kullandığımızdan portatif bir güneş enerjisi ile destekliyoruz ama yolda olduğumuzda aküden kendini idare ediyor.
kampta olduğumuzda da araç bagajında gölgede oluyor. günlük kullanacağınız için güç ünitesini sömürse de çok problem değil bence.
gözlemlediğim dolu olduğunda daha rahat soğuğunu koruyor. ortalama 7-8 saatlik yolda donuk ürün vs taşımışlığımız var.
ecoflow river 2 max ile kullanıyoruz, alacağınız güç ünitesinin kapasitesi kısmında fikir verir.
sadece günü birlik kullanacaksanız güzel izolasyonlu termos buzdolabı (aküsüz sadce soğuğu muhafaza eden) da iş görür içine kartuş buz koyarak. daha hafif bir çözüm olur.
0
xephyr
Selamlar, Üç şeritli bir cadde üzerinde yeni bir restoran açıldı. Bir şeridine vale koyup sanki kendilerininmiş gibi kapattılar. Üstelik daha çok araba sığsın diye arabaları yola dik park ediyorlar. gerçekten büyük tehlike oluşturuyor ve inanıyorum ki yakın zamanda kazalara sebebiyet verecek. Üsteli
Selamlar,
Üç şeritli bir cadde üzerinde yeni bir restoran açıldı. Bir şeridine vale koyup sanki kendilerininmiş gibi kapattılar. Üstelik daha çok araba sığsın diye arabaları yola dik park ediyorlar. gerçekten büyük tehlike oluşturuyor ve inanıyorum ki yakın zamanda kazalara sebebiyet verecek. Üstelik yayaların yürüyüş yolunda tamamen kapatıyorlar. Okul çocukların geçmesi sıkıntı oluyor.
Kaç kere şikayet ettim ama bir sonuç alamadım. Fahri trafik müfettişi bulup cagirsam, her gün oraya park eden arabalara trafik cezası göndersek. Belki müşterilerden gelen şikayetler üzerine restoran alternatif bir çözüm bulur. Böyle bir yöntem uygulanabilir mi? Cadde üzerinde bu şekilde park eden arabalara ceza gönderilebilir mi?
Teşekkürler.
Üç şeritli bir cadde üzerinde yeni bir restoran açıldı. Bir şeridine vale koyup sanki kendilerininmiş gibi kapattılar. Üstelik daha çok araba sığsın diye arabaları yola dik park ediyorlar. gerçekten büyük tehlike oluşturuyor ve inanıyorum ki yakın zamanda kazalara sebebiyet verecek. Üstelik yayaların yürüyüş yolunda tamamen kapatıyorlar. Okul çocukların geçmesi sıkıntı oluyor.
Kaç kere şikayet ettim ama bir sonuç alamadım. Fahri trafik müfettişi bulup cagirsam, her gün oraya park eden arabalara trafik cezası göndersek. Belki müşterilerden gelen şikayetler üzerine restoran alternatif bir çözüm bulur. Böyle bir yöntem uygulanabilir mi? Cadde üzerinde bu şekilde park eden arabalara ceza gönderilebilir mi?
Teşekkürler.
0
FTM'lerin park cezası kesme yetkisi ellerinden alındı.
Siz ve diğer rahatsız olan kişiler ısrarla ve bıkmadan polisi arayacaksınız. Gelene kadar bekleyeceksiniz, tekrar arayacaksınız çünkü gelmeyecekler. Geldiklerinde de yazdırın birkaç kere müşteriler mızmızlanmaya başlayınca belki başka bir çözüm bulurlar.
Siz ve diğer rahatsız olan kişiler ısrarla ve bıkmadan polisi arayacaksınız. Gelene kadar bekleyeceksiniz, tekrar arayacaksınız çünkü gelmeyecekler. Geldiklerinde de yazdırın birkaç kere müşteriler mızmızlanmaya başlayınca belki başka bir çözüm bulurlar.
0
xephyr
Selamlar,Pencil pro ucu kırıldı, yeni uç aldım ama çalışmıyor. Şundan aldım:https://www.amazon.com.tr/dp/B09BBPLMJL?ref=ppx_yo2ov_dt_b_fed_asin_titleBu yanlışsa hangisi doğru, yardımcı olabilir misiniz ? Bir türlü bulamadım.Teşekkürler.
Selamlar,
Pencil pro ucu kırıldı, yeni uç aldım ama çalışmıyor. Şundan aldım:
www.amazon.com.tr
Bu yanlışsa hangisi doğru, yardımcı olabilir misiniz ? Bir türlü bulamadım.
Teşekkürler.
Pencil pro ucu kırıldı, yeni uç aldım ama çalışmıyor. Şundan aldım:
www.amazon.com.tr
Bu yanlışsa hangisi doğru, yardımcı olabilir misiniz ? Bir türlü bulamadım.
Teşekkürler.
0
ürün açıklamasında 1 ve 2. nesil pencil için olduğu yazıyor zaten, siz pro için uç bakacaksınız.
www.apple.com
orjinal uçlar tüm modellerle uyumluymuş, ama fason olanlar demek ki öyle yapılmıyor...
www.apple.com
orjinal uçlar tüm modellerle uyumluymuş, ama fason olanlar demek ki öyle yapılmıyor...
0
xephyr
selamlar,başlangıçta arkadaşlar bir yerden dandik bir mail sunucu almışlar. mailler düşmüyor, senkronizassyon prolemi yaşanıyor ve spam mailleri hiç engellemiyor.6 kişilik şirketimiz için en iyi ve en ekonomik hangi mail sunucusunu önerirsiniz ? bu arada mevcut maillerimizi taşımalıyız ve bir alan a
selamlar,
başlangıçta arkadaşlar bir yerden dandik bir mail sunucu almışlar. mailler düşmüyor, senkronizassyon prolemi yaşanıyor ve spam mailleri hiç engellemiyor.
6 kişilik şirketimiz için en iyi ve en ekonomik hangi mail sunucusunu önerirsiniz ?
bu arada mevcut maillerimizi taşımalıyız ve bir alan adımız var. o alan adı uzantılı olmalı.
teşekkürler.
başlangıçta arkadaşlar bir yerden dandik bir mail sunucu almışlar. mailler düşmüyor, senkronizassyon prolemi yaşanıyor ve spam mailleri hiç engellemiyor.
6 kişilik şirketimiz için en iyi ve en ekonomik hangi mail sunucusunu önerirsiniz ?
bu arada mevcut maillerimizi taşımalıyız ve bir alan adımız var. o alan adı uzantılı olmalı.
teşekkürler.
0
şirketçe gmailden farklı bir sunucuya geçtik ama geç gelme mail gitmeme arayüz sorunları yaşadık tekrar gmaile döndük. palto idi yanlış hatırlamıyorsam mail sunucu hizmeti veren.
gmailde alan adımız ile varız o hizmeti veriyor.
gmailde alan adımız ile varız o hizmeti veriyor.
0
bu mail sunucularının dandiği ile kötüsü neredeyse aynı para. ve günümüzde mail demek neredeyse her şey demek.
mümkünse Microsoft üzerinden exchange alın. herkesin kafası rahatlasın. olmadı gmail alın.
mümkünse Microsoft üzerinden exchange alın. herkesin kafası rahatlasın. olmadı gmail alın.
0
piyasadaki yaklaşık 10 farklı firmayla çalışmış biri olarak workspace (gmail) öneririm.
bilindik yerli firmaların 'kurumsal mail' hizmetlerinin fiyatı ya gmail'le aynı ya da daha pahalı. eğer hostingin size sağladığı free mail'le iş göreyim diyorsanız zaten işiniz yaş.
yok dkim ayarı, yok mx'i, yok spam'i uğraşır durursunuz. aylık 60 liradan gmail alın geçin derim.
bilindik yerli firmaların 'kurumsal mail' hizmetlerinin fiyatı ya gmail'le aynı ya da daha pahalı. eğer hostingin size sağladığı free mail'le iş göreyim diyorsanız zaten işiniz yaş.
yok dkim ayarı, yok mx'i, yok spam'i uğraşır durursunuz. aylık 60 liradan gmail alın geçin derim.
0
İnetmar ı deneyin 1 ay ücretsiz olması lazım beğenmezseniz devam etmezsiniz
(bkz: https://www.inetmar.com/kurumsal-e-posta/)
(bkz: https://www.inetmar.com/kurumsal-e-posta/)
0
xephyr
Selamlar,Toplantı odamızdaki TV'ye toplantı sırasında sunum yapacak arkadaşların pc ekranını paylaşması gerekiyor. Eskiden HDMI kablosunu takıyorduk direk. Fakat artık tv'den toplantı masasına kablo uzatamıyoruz. Bu işi kablosuz olarak halletmemiz lazım.Hangi cihazı almalıyız ki laptop'ı ekrana yans
Selamlar,
Toplantı odamızdaki TV'ye toplantı sırasında sunum yapacak arkadaşların pc ekranını paylaşması gerekiyor. Eskiden HDMI kablosunu takıyorduk direk. Fakat artık tv'den toplantı masasına kablo uzatamıyoruz. Bu işi kablosuz olarak halletmemiz lazım.
Hangi cihazı almalıyız ki laptop'ı ekrana yansıtıp oradan beraber çalışabilelim ?
Teşekkürler.
Toplantı odamızdaki TV'ye toplantı sırasında sunum yapacak arkadaşların pc ekranını paylaşması gerekiyor. Eskiden HDMI kablosunu takıyorduk direk. Fakat artık tv'den toplantı masasına kablo uzatamıyoruz. Bu işi kablosuz olarak halletmemiz lazım.
Hangi cihazı almalıyız ki laptop'ı ekrana yansıtıp oradan beraber çalışabilelim ?
Teşekkürler.
0
Miracast cihazı alıyorlar ama artık çoğu televizyona rahatça görüntü aktarılabiliyor:
support.microsoft.com
support.microsoft.com
0
Video gösterimi sırasında ses ve görüntü gecimesi olacaktır. Sadece sunum olacaksa Apple TV ay da üstteki yanıt gibi Miracast desteği olan herhangi box görüntü akratabilirsiniz
Eğer profesyonel bişey arıyorsanız.
Barco markasının ürünlerini artırabilirsin ortalama 1000 dolardan başlıyor.
Eğer profesyonel bişey arıyorsanız.
Barco markasının ürünlerini artırabilirsin ortalama 1000 dolardan başlıyor.
0
xephyr
Selamlar,Her gün haberlerde görüyoruz, BAE 10 milyar dolar yatırım yapacak, Arabistan yatırım yapacak, Rusya geliyor vs. Benim de elimde yatırımcılara sunabileceğim bir çok ürün var. Bu yatırım fonlarına nasıl ulaşabiliriz ? Elimizde şöyle şöyle modeller var, fizibilitesi de budur. Değerlendirin diy
Selamlar,
Her gün haberlerde görüyoruz, BAE 10 milyar dolar yatırım yapacak, Arabistan yatırım yapacak, Rusya geliyor vs.
Benim de elimde yatırımcılara sunabileceğim bir çok ürün var. Bu yatırım fonlarına nasıl ulaşabiliriz ? Elimizde şöyle şöyle modeller var, fizibilitesi de budur. Değerlendirin diyebileceğimiz birileri yok mu ? Varsa bunun yöntemi nasıl oluyor ?
Teşekkürler.
Her gün haberlerde görüyoruz, BAE 10 milyar dolar yatırım yapacak, Arabistan yatırım yapacak, Rusya geliyor vs.
Benim de elimde yatırımcılara sunabileceğim bir çok ürün var. Bu yatırım fonlarına nasıl ulaşabiliriz ? Elimizde şöyle şöyle modeller var, fizibilitesi de budur. Değerlendirin diyebileceğimiz birileri yok mu ? Varsa bunun yöntemi nasıl oluyor ?
Teşekkürler.
0
xephyr
Selamlar, Mutfakta tost makşnesi, mikrodalga ve fritözü aynı prizde kullanıyorum. Tak çıkar usandım. 3'ünü takıp, 3 ayrı anahatarla yönetebileceğim, çocuklar yaklaştığında güvenli oalcak bir şey arıyorum. Ne yapmak lazım?Teşekkürler
Selamlar,
Mutfakta tost makşnesi, mikrodalga ve fritözü aynı prizde kullanıyorum. Tak çıkar usandım. 3'ünü takıp, 3 ayrı anahatarla yönetebileceğim, çocuklar yaklaştığında güvenli oalcak bir şey arıyorum. Ne yapmak lazım?
Teşekkürler
Mutfakta tost makşnesi, mikrodalga ve fritözü aynı prizde kullanıyorum. Tak çıkar usandım. 3'ünü takıp, 3 ayrı anahatarla yönetebileceğim, çocuklar yaklaştığında güvenli oalcak bir şey arıyorum. Ne yapmak lazım?
Teşekkürler
0
Anahtarlı fiş başları var hali hazırdaki bi üçlüyü ya da bi ekipmanı switch'li hale getirmek için. Benim çok hoşuma gitti bütün evi buna çeviresim var.
Kullanılmadığında kaynağından kesmiş olursunuz akımı.
www.n11.com
www.n11.com
ucuzu var pahalısı var
Kullanılmadığında kaynağından kesmiş olursunuz akımı.
www.n11.com
www.n11.com
ucuzu var pahalısı var
0
xephyr
Selamlar,Web sitelerindeki veya farklı iletişim protokollerindeki login mekanizması arka tarafta nasıl çalışıyor? Yani ben banka'nın sayfasına kendi bilgilerimi girip login oldum diyelim. Hesap bilgilerimi görüntüleyeceğim. Hesap göster servisini çağırırken, benim login olurken kullandığım bilgileri
Selamlar,
Web sitelerindeki veya farklı iletişim protokollerindeki login mekanizması arka tarafta nasıl çalışıyor?
Yani ben banka'nın sayfasına kendi bilgilerimi girip login oldum diyelim. Hesap bilgilerimi görüntüleyeceğim. Hesap göster servisini çağırırken, benim login olurken kullandığım bilgileri mi gönderiyor bu servise?
Gerçek hayattan bir örnek verirsek: kapıyı anahtarla açtım ve içerdeyim. İçerde istediğim odaya gidebilirim. Fakat web sitesi benim login olduğum bilgisini nasıl ve nerede tutuyor? Bir aksiyon aldığımda en başta girdiğim bu bilgileri sürekli check mi ediyor?
Teşekkürler
Web sitelerindeki veya farklı iletişim protokollerindeki login mekanizması arka tarafta nasıl çalışıyor?
Yani ben banka'nın sayfasına kendi bilgilerimi girip login oldum diyelim. Hesap bilgilerimi görüntüleyeceğim. Hesap göster servisini çağırırken, benim login olurken kullandığım bilgileri mi gönderiyor bu servise?
Gerçek hayattan bir örnek verirsek: kapıyı anahtarla açtım ve içerdeyim. İçerde istediğim odaya gidebilirim. Fakat web sitesi benim login olduğum bilgisini nasıl ve nerede tutuyor? Bir aksiyon aldığımda en başta girdiğim bu bilgileri sürekli check mi ediyor?
Teşekkürler
0
illa bina ile ilgili ornek vereceksek dogru ornek su olabilir belki;
- otel binasinin girisinde guvenlige kimligini verip gecici bir kart aliyorsun (access token)
- bu kart sadece sana izin verilen kapilari aciyor (scope)
- kartin bir suresi var, karti okuttugunda yetkin var ancak kartin suresi bittiyse otomatik kartini yeniliyor (refresh token)
- kartin suresi bitmeden kartini guvenlik iptal edebilir ya da yetkini kisitlayip genisletebilir ama bunun icin senin guvenlikli kapilarla etkilesime gecmen gerek ya da guvenlik gorevlisinin gelip seni cikarmasi gerekir (session)
- otel binasinin girisinde guvenlige kimligini verip gecici bir kart aliyorsun (access token)
- bu kart sadece sana izin verilen kapilari aciyor (scope)
- kartin bir suresi var, karti okuttugunda yetkin var ancak kartin suresi bittiyse otomatik kartini yeniliyor (refresh token)
- kartin suresi bitmeden kartini guvenlik iptal edebilir ya da yetkini kisitlayip genisletebilir ama bunun icin senin guvenlikli kapilarla etkilesime gecmen gerek ya da guvenlik gorevlisinin gelip seni cikarmasi gerekir (session)
0
siz sadece girişte, login olurken kimlik doğruluyorsunuz. Kimlik doğruladıktan sonra banka'nın bir nevi, iç bankacılık sisteminin bir bölümüne erişmiş oluyorsunuz.
Artık kimliğiniz doğrulandığı ve bir üye numarası, ID(kimlik) aldığınız için size tanımlı rollerin yetkileri doğrultusunda tasarlanmış menüleri görüyorsunuz.
Eğer bu işi protokol bazında HTTP flaglerine kadar irdeleyeceksek, siz her GET veya POST request'ine kimliğinizi doğruladığınızı belirten değişkenler ve header'lar ekliyorsunuz. Bunu sizin adınıza browser'lar ve diğer ağda bulunan cihazlar yapıyor.
Sizin login olduğunuz bilgi, browser'daki session storage + cookie içerisinde tutulabilir. İlla böyle olacak diye bir kavram yok. Bankacılık yazılımına bağlı fakat tek bir sunucu hizmet etmeyeceği ve yüzlerce sunucudan oluşan parkurları varsayarsak cookie'de tutmalı ki session tutarlığını sağlayabilsin.
Bu bilgileri her işlem yaptığınızda gönderiyorsunuz; cookie'de bulunan değer ile sunucu/lb tarafında olan değer eşleşmez ise force logout ediliyor yani oturumunuz kapatılıyor.
Gerçek hayatta da kurumsal bir şirketi düşünün, kartlı giriş sistemi olsun. Size Teknisyen rolü atanmış olsun ve bu Teknisyen rolünün içeride girebileceği oda'lar ve açabileceği kapılar belli olsun. En yakın örnek bu olur lakin, bankacılık sisteminde size tanımlı olmayan ekranları görmezsiniz(istediğiniz odaya gidemezsiniz) dolayısıyla fiziksel bina'da da göremediğiniz ama girilebilen kapı'lar olmalı :)
Çok uzattım, bu bilgiler browser ve sunucu/ağ cihazlarında ayrı ayrı tutulabilir. Güvenlik ve oturum tutarlığı içinde her işlemde kontrol edilir, edilmesi beklenir.
Kontrol edilmeyen sistemler zafiyet içerir (bkz: idor). O da başka bi sorunun konusu olur.
Artık kimliğiniz doğrulandığı ve bir üye numarası, ID(kimlik) aldığınız için size tanımlı rollerin yetkileri doğrultusunda tasarlanmış menüleri görüyorsunuz.
Eğer bu işi protokol bazında HTTP flaglerine kadar irdeleyeceksek, siz her GET veya POST request'ine kimliğinizi doğruladığınızı belirten değişkenler ve header'lar ekliyorsunuz. Bunu sizin adınıza browser'lar ve diğer ağda bulunan cihazlar yapıyor.
Sizin login olduğunuz bilgi, browser'daki session storage + cookie içerisinde tutulabilir. İlla böyle olacak diye bir kavram yok. Bankacılık yazılımına bağlı fakat tek bir sunucu hizmet etmeyeceği ve yüzlerce sunucudan oluşan parkurları varsayarsak cookie'de tutmalı ki session tutarlığını sağlayabilsin.
Bu bilgileri her işlem yaptığınızda gönderiyorsunuz; cookie'de bulunan değer ile sunucu/lb tarafında olan değer eşleşmez ise force logout ediliyor yani oturumunuz kapatılıyor.
Gerçek hayatta da kurumsal bir şirketi düşünün, kartlı giriş sistemi olsun. Size Teknisyen rolü atanmış olsun ve bu Teknisyen rolünün içeride girebileceği oda'lar ve açabileceği kapılar belli olsun. En yakın örnek bu olur lakin, bankacılık sisteminde size tanımlı olmayan ekranları görmezsiniz(istediğiniz odaya gidemezsiniz) dolayısıyla fiziksel bina'da da göremediğiniz ama girilebilen kapı'lar olmalı :)
Çok uzattım, bu bilgiler browser ve sunucu/ağ cihazlarında ayrı ayrı tutulabilir. Güvenlik ve oturum tutarlığı içinde her işlemde kontrol edilir, edilmesi beklenir.
Kontrol edilmeyen sistemler zafiyet içerir (bkz: idor). O da başka bi sorunun konusu olur.
0
Abi çok basit ve temel bi sistem gibi görünüyor ama zibilyon tane farklı uygulaması var.
- Duyuru gibi eski siteler, login olduğunda sana bi "session id" tanımlıyor. Bunu da hem veritabanına (xephyr -> "XYZ5356" gibi) kaydediyor, hem de sana (browser'a yani) geri gönderiyor. Bu bilgi cookie olarak kaydediliyor, senin her isteğinde bu bilgi tekrar sunucuya gönderiliyor. Sunucu gelen istekten bu bilgiyi alıp bakıyor veritabanına, "XYZ5356" xephyr'a aitmiş diyip, hesap bilgilerini getirirken o kullanıcıya ait bilgileri dönüyor.
Niye her seferinde şifreni ileri geri göndermiyor da bi session id oluşturuyor? Çünkü şifreni ileri geri gönderecek olsa senin bilgisayarına kaydetmesi lazım, ama şifreyi bi yere kaydetmek iyi bi fikir değil, çalınır o kesin. O yüzden direkt şifre yerine, random üretilmiş ve belirli bi süresi olan (ve istediğimiz zaman iptal edebileceğimiz) başka bişey kullanmak daha güvenli.
Ama burada ne sıkıntı var?
1- Bilgiyi veritabanına kaydettik. Her istekte veritabanına gidip bakmamız lazım, yavaş bi işlem.
2- Diyelim ki bu bilgiyi bi süre ram'de tutalım dedik. E peki ya 1'den fazla sunucumuya ihtiyacımız olacaksa? Microservices diyorlar buna, senin session id'in 1. sunucuda ram'de, ama istek 2. sunucuya gitti, ram'de bulamadı kaydı. Olmadı bu iş.
3- Redis gibi bi caching mekanizması kullanabiliriz, ama bu da ekstra bi karmaşıklık. Onu kur, maintain et, parasını öde falan bi sürü maliyet. Ayrıca diyelim redis bozuldu, nolacak, kimse giremeyecek mi siteye?
Bu gibi sıkıntılar yüzünden JWT diye bi yöntem geliştirdiler. Burada da kabaca şöyle işliyor sistem:
- Sen yine login oldun, bu sefer sana yine session id benzeri (ama random olmayan) bi "token" oluşturuyor, bunu direkt sana gönderiyor, veritabanında bi kayıt yok. Buna "access token" diyorlar genelde.
- Bu token'ın içinde senin kim olduğun (misal username: xephyr) bilgisi duruyor. Ama bu token'ı herkes oluşturabilir? O yüzden bi de bunu (oluşturduğumuz saati vs. de kullanarak) imzalıyoruz (kriptografik imza), ki bu sayede bu token'ın gerçekten sana ait olduğundan emin olabilelim.
- Ha bu token yine çalınabilir, başkası tarafından kullanılabilir. O yüzden bu "access token" genelde çok kısa ömürlü oluyor (misal 1-2 saat ile 1-2 gün arası) ve herhangi bir yere kaydedilmiyor yine. Tabi bu süre her bittiğinde kullanıcıya "kardeş yeniden şifre gir de token oluşturalım" demek çok iyi bi UX değil, bu yüzden bi de bi "refresh token" oluşturuyoruz, bunu da kullanıcının cihazına bağlıyoruz. Access token'ının süresi bitince otomatik refresh token gönderiliyor, ki onu valide edip sana yeni bi access token üretebilelim hemen.
- Bilgiler bu access token'ın direkt içinde olduğu için veritabanına bakmaya gerek yok. Token'ın imzası geçerliyse, içindeki bilgiler (misal username) doğrudur diyip kullanmaya devam edebiliyoruz.
- Farklı sunucular olabilir, ram'de tutmadığımız için böyle bi derdimiz de yok.
- Ekstra bi caching mekanizmasına da ihtiyacımız yok.
- Kullanıcıyı yasaklamak istersek, access token'ın süresi bitene kadar beklemek zorundayız. Ama refresh token'ının yeni access token'ları üretmesini engelleyebiliriz, bu sayede elindeki token bittikten sonra sisteme erişemezsin. Ama session id'deki gibi anlık banlama şansımız yok, bu da botlara karşı bir zaafiyet yaratıyor tabi ki.
- Burada bi de OAuth denilen bi yöntem var, orada şifre de yok. Misal ekşi ile entegrasyon sağlıyorum, ekşi'de oturumun varsa ben de onu kabul edip duyuruya uygulayabiliyorum. Çok ilkel bi hali şu an burada kullanılıyor bu yöntemin.
- Aslında çok yaygın olan ama web tarafına fazla gelmemiş olan ssh-key based authentication diye bi yöntem var. Kabaca senin iki tane anahtarın var, public olanı kayıt olacağın siteye yüklüyorsun. Private olan bilgisayarında kalıyor. Bi istek yapacağın zaman private olan ile imzalıyorsun, site de public olanla bunu doğruluyor. Böylece mesela tek anahtarla yüzlerce siteye de kayıt olabilirsin.
Ama browser'ların lokal filesystem'a erişimi olmadığı için bu yöntem de pek kullanılmıyordu, fakat metamask vs. gibi eklentilerle (ya da brave browser'da built-in bu özellik) yavaş yavaş bu yöntem de yaygınlaşmaya başladı. Web haricinde 20-30 yıldır kullanılan bi yöntem ama bu.
- Duyuru gibi eski siteler, login olduğunda sana bi "session id" tanımlıyor. Bunu da hem veritabanına (xephyr -> "XYZ5356" gibi) kaydediyor, hem de sana (browser'a yani) geri gönderiyor. Bu bilgi cookie olarak kaydediliyor, senin her isteğinde bu bilgi tekrar sunucuya gönderiliyor. Sunucu gelen istekten bu bilgiyi alıp bakıyor veritabanına, "XYZ5356" xephyr'a aitmiş diyip, hesap bilgilerini getirirken o kullanıcıya ait bilgileri dönüyor.
Niye her seferinde şifreni ileri geri göndermiyor da bi session id oluşturuyor? Çünkü şifreni ileri geri gönderecek olsa senin bilgisayarına kaydetmesi lazım, ama şifreyi bi yere kaydetmek iyi bi fikir değil, çalınır o kesin. O yüzden direkt şifre yerine, random üretilmiş ve belirli bi süresi olan (ve istediğimiz zaman iptal edebileceğimiz) başka bişey kullanmak daha güvenli.
Ama burada ne sıkıntı var?
1- Bilgiyi veritabanına kaydettik. Her istekte veritabanına gidip bakmamız lazım, yavaş bi işlem.
2- Diyelim ki bu bilgiyi bi süre ram'de tutalım dedik. E peki ya 1'den fazla sunucumuya ihtiyacımız olacaksa? Microservices diyorlar buna, senin session id'in 1. sunucuda ram'de, ama istek 2. sunucuya gitti, ram'de bulamadı kaydı. Olmadı bu iş.
3- Redis gibi bi caching mekanizması kullanabiliriz, ama bu da ekstra bi karmaşıklık. Onu kur, maintain et, parasını öde falan bi sürü maliyet. Ayrıca diyelim redis bozuldu, nolacak, kimse giremeyecek mi siteye?
Bu gibi sıkıntılar yüzünden JWT diye bi yöntem geliştirdiler. Burada da kabaca şöyle işliyor sistem:
- Sen yine login oldun, bu sefer sana yine session id benzeri (ama random olmayan) bi "token" oluşturuyor, bunu direkt sana gönderiyor, veritabanında bi kayıt yok. Buna "access token" diyorlar genelde.
- Bu token'ın içinde senin kim olduğun (misal username: xephyr) bilgisi duruyor. Ama bu token'ı herkes oluşturabilir? O yüzden bi de bunu (oluşturduğumuz saati vs. de kullanarak) imzalıyoruz (kriptografik imza), ki bu sayede bu token'ın gerçekten sana ait olduğundan emin olabilelim.
- Ha bu token yine çalınabilir, başkası tarafından kullanılabilir. O yüzden bu "access token" genelde çok kısa ömürlü oluyor (misal 1-2 saat ile 1-2 gün arası) ve herhangi bir yere kaydedilmiyor yine. Tabi bu süre her bittiğinde kullanıcıya "kardeş yeniden şifre gir de token oluşturalım" demek çok iyi bi UX değil, bu yüzden bi de bi "refresh token" oluşturuyoruz, bunu da kullanıcının cihazına bağlıyoruz. Access token'ının süresi bitince otomatik refresh token gönderiliyor, ki onu valide edip sana yeni bi access token üretebilelim hemen.
- Bilgiler bu access token'ın direkt içinde olduğu için veritabanına bakmaya gerek yok. Token'ın imzası geçerliyse, içindeki bilgiler (misal username) doğrudur diyip kullanmaya devam edebiliyoruz.
- Farklı sunucular olabilir, ram'de tutmadığımız için böyle bi derdimiz de yok.
- Ekstra bi caching mekanizmasına da ihtiyacımız yok.
- Kullanıcıyı yasaklamak istersek, access token'ın süresi bitene kadar beklemek zorundayız. Ama refresh token'ının yeni access token'ları üretmesini engelleyebiliriz, bu sayede elindeki token bittikten sonra sisteme erişemezsin. Ama session id'deki gibi anlık banlama şansımız yok, bu da botlara karşı bir zaafiyet yaratıyor tabi ki.
- Burada bi de OAuth denilen bi yöntem var, orada şifre de yok. Misal ekşi ile entegrasyon sağlıyorum, ekşi'de oturumun varsa ben de onu kabul edip duyuruya uygulayabiliyorum. Çok ilkel bi hali şu an burada kullanılıyor bu yöntemin.
- Aslında çok yaygın olan ama web tarafına fazla gelmemiş olan ssh-key based authentication diye bi yöntem var. Kabaca senin iki tane anahtarın var, public olanı kayıt olacağın siteye yüklüyorsun. Private olan bilgisayarında kalıyor. Bi istek yapacağın zaman private olan ile imzalıyorsun, site de public olanla bunu doğruluyor. Böylece mesela tek anahtarla yüzlerce siteye de kayıt olabilirsin.
Ama browser'ların lokal filesystem'a erişimi olmadığı için bu yöntem de pek kullanılmıyordu, fakat metamask vs. gibi eklentilerle (ya da brave browser'da built-in bu özellik) yavaş yavaş bu yöntem de yaygınlaşmaya başladı. Web haricinde 20-30 yıldır kullanılan bi yöntem ama bu.
0
