türkiye'de kitap endüstrisü ne alemde

Kitap okuma konusunda kendimi bir şekilde disipline ederek okuyorum elimden geldiğince. Yıllık belli bir hedefim var, her yılın başında bu sayıyı belirler (52 mesela) ve tutturmaya çalışırım. Canımın okumak istemediği zamanlarda da sesli kitap güzel gidiyor yürürken vs

Ülke geneline gelirsek; istatistiklere bakmadım ama instagram’daki şu bookstagram akımına bakarsak fena değil gibi oran. Kitaplarla ilgili paylaşımlar, gruplar çıkıyor sürekli karşıma. Satışlarda Hiçbir zaman çok yüksek rakamlar olmamıştır ama instagrama bakarsak yine de fena değil gibi son zamanlarda.

Birkaç popüler, yayınevinin çok sevdiği yazarlar hariç geri kalanı hobi niyetine yazıyor gibi. Kitaptan para kazanmak zor

Zamanında rahmetli küçük İskender, bir imza gününde “türkiye’de yazdığı kitaplarla evini alabilen tek şair benim demişti. Belki şimdi de Murathan Mungan’dır (gerçi o birçok türde yazıyor, direkt şair demeyiz)

kötü elbette. ülkede okuma oranları çok düşük. geçmişte de düşüktü, bugün de düşük. kitap fiyatları da maliyetler yüzünden çok yükseldi. kitap yazarak para kazanan ve huzurla yaşamını sürdüren insan türkiye'de artık yok gibidir. ahmet ümit falan 90'lardan aldığı rüzgarla devam ediyor, hâlâ düzenli kitap yazıyor, o fena durumda değildir mesela.

diğer yanda hakan günday gibi isimlere de bakacak olursan senaryo dizi/film işlerine yöneldiğini görüyoruz. çünkü o sektörde daha fazla para var kitaba göre.

baktığında 90'lar ve 2000'lerin başında yine isim yapmış, uzun süre gündemde kalmış, konuşulmuş türk yazarlar var. günümüzde artık o da yok. uzun süredir yeni bir ismin popüler olduğunu, konuşulduğunu, kitaplarının eskiden olduğu gibi övüldüğü bir dünya olduğunu görmüyorum ben. yeni nesil çok hızlı tüketmeye alışkın, sanırım onunla da alakalı bir durum. bir yazarı benimseyip birkaç yıl sonra dahi yeni kitabını heyecanla beklemek mi? bence öyle biri olduğunu bile unuturlar o sürede.

bonus soruya gelecek olursak ise eskiye göre yayınevlerinin özensiz olmaları. bir kitabı en az 2-3 editör/redaktörün okuması gereken yerde artık tek kişi bir kere okuyup geçiyor, onu da daha hızlı yapıyor, elbette gözden birçok hata kaçar. bu da maliyetle ilgili bir konu yine.
kelime işlemcisi tarafından altı çizili olsa da okurken bazı doğru kelimelerin, yabancı kelimelerin vs de altını çizdiği için o da güvenilir değil ya da göz bir süre sonra onları bile görmüyor. o yüzden en az 2-3 hatta 4 okuma falan şart.

Hocam bunu basın ve yayıncılık endüstrisi olarak cevaplayalım.

Bu endüstri, her pazarda o pazarın kültürel birikimiyle doğru orantılı.

Mesela Avrupa pazarı geçtiğimiz yıllarda büyüme eğilimini sürdürdü. Hem de %80'in üzerinde basılı kitap satışıyla.

Yani dijital yayıncılık basılı yayıncılık anlamında öyle ciddi bir değişim yok henüz gibi duruyor.

Almanya, Fransa, İngiltere'de hala çok ciddi dergi pazarı da var mesela. Türkiye'de dergicilik diye bir şey kalmadı diyebiliriz. Şöyle diyeyim, Almanya'da 6000-7000 dergi var kayıtlı. Çok ciddi bir sayı bu. Türkiye'de bir bir kapanıyor dergiler.

Türkiye'de rakamlara bakmak lazım. ama okuma oranları her zaman düşüktü. Sosyal medyayla daha da düştü. Bizde birçok insan dijitalleşme yüzünden dünyada da yayıncılığın bittiğine inanıyor ama dünyada en azından gelişmiş ülkelerde durum böyle değil.

Hatta kitap özelinde yayıncılık sosyal medyayı da arkasına alarak büyüyen bir endüstri.

Mesela ABD'de yayıncılık biraz şuna evrildi.

büyük yayınevleri dışında butik yayınevleri genelde bir niş seçiyor. atıyorum ekonomi kitapları basıyor sadece ve ona odaklanıyor. Bu iş sadece kitapla kalmıyor. O kitaplar video içeriklere, konferanslara, sosyal medya içeriklerine, tv programlarına dönüşüyor. Content IP gibi düşünebiliriz yaklaşımı. Yani yayıncılık 360 yayıncılığa evrildi biraz. Bunun en güzel örneği mesela atomic habits. Avery yayınlarından çıktı penguen'in alt şirketlerinden biri. Atomic habits bir kitaptan ziyade bir ekosistem. Bu yayınevinden çıkan kitapların çoğu böyle ama.

Türkiye'de zaten okuma alışkanlıkları düşüktü. Ama yayıncılar da bu tip yeni yaklaşımları reddediyor. Biraz geleneksel düşünüyorlar. Açıkcası bu yaklaşımları da küçümsüyorlar. Sosyal medyayı bile çoğu yayıncı yakın zamana kadar hor görüyordu. halbuki kullanabilirlerdi.

İşin özü Türkiye'de yayıncılık ağırlıklı olarak ders kitaplarından para kazanıyor gibi görünüyor.